Loukîz eto : èl.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

Etimolodjeye 1Modifier

Dobès rfondowes
el   li

Tayon-bodje latén «ille» (ci-ci).

PrononçaedjeModifier

ÅrtikeModifier

singulî pluriyal
omrin li / el / l' les / ls
femrin li / el / l' les / ls

el omrin et femrin

  1. definixhant årtike, omrin et femrin, avou ene divanceye voyale, metou divant ene cossoune, a l' atake ou dirî ene cossoune.
    • El vatche amoenne ès vea; ohé ohé å long do ri, el vatche amoenne ès vea (tchanson d' efant).
    • El vea assaetche el tchén; ohé ohé å long do ri, el vea assaetche el tchén (tchanson d' efant).
OrtografeyesModifier

 Loukîz a : « li »

RatournaedjesModifier
 Loukîz a : li

Prono d’ djin coplemintModifier

Alofômes
divant l’ viebe li / el
dirî l’ viebe lu
sipotchaedje
(padvant ou padrî)
l'

el

  1. (omrin et femrin ) prono del troejhinme djin, omrin u femrin, avou ene divanceye voyale, droet coplemint metou divant on viebe ki cmince pa ene cossoune eyet a l' atake ou dirî ene cossoune (dierin son do mot di dvant).
    • Djîle aveut stî s' providince; ossu, divins totes ses poennes, elle el veyeut todi avou ricnoxhance, ariver e s' måjhone Jean Bosly, L’Afêre d’ås Houlpês, p. 127 (fråze rifondowe).
    • El vouss ou nel vouss nén ?
Mots vijhénsModifier
Pronos d’ djins walons
Nombe Djin Djinre Sudjet Muroetrece Acuzatif (droet coplemint) Datif (coplemint nén direk) Locatif Djenitif (pårtixhrê) Tonike (tot seu ou dirî dvancete)
Singulî Prumire djin dji, dj’
dju (padrî)
mi, m’, èm mi, m’, èm (divant l’ viebe)
mu, m’ (dirî l’ viebe)
mi, m’, èm (divant l’ viebe)
mu, m’ (dirî l’ viebe)
mi
Deujhinme djin vos, vs
ti, t’, èt
tu, -ss (padrî)
vos, vs
ti, t’, èt
vos, vis, vs ; ti, t’, èt twè, ti, ti-minme, t’-minme, tizôte, etzôte
Troejhinme djin Omrin i, il si, s’, ès li, l’, el lyi î è
endè, end, ndè, nd
lu
Feminine ele, elle li, l’, el leye
Neute on lu
Pluriyal Prumire djin nos, ns ; dji, dj’ nos, ns nos, nozôtes
Deujhinme djin vos, vs vos, vs vos, vs vos, vis, vs vos, vozôtes, tizôtes, etzôtes
Troejhinme djin Omrin i, il si, s’ les, ls ; lzès, lzè, elzès lezî, elzî, lzî î è
endè, end, ndè, nd
zels, yeusses
Feminine ele, elle zeles


Sipårdaedje do motModifier

w. do Coûtchant, w. do Levant

RatournaedjesModifier

Etimolodjeye 2Modifier

Dobès rfondowes
el   e l’

Etroclaedje di : "e" + "li" (divant on femrin sustantif); etroclaedje dedja scrît dins l' vî walon (1250); li riscôpaedje dizo ortografeye "e l' " est pus novea (1900).

PrononçaedjeModifier

Etroclé årtikeModifier

singulî pluriyal
omrin el / e l' (divant voyale) ezès
femrin e / e l' (divant voyale) ezès

el femrin

  1. dins li, divins li (divant on no femrin ki cmince pa ene cossoune).
    • Dji voe kécfeye des cis - ki sont ritches... et pice-crosse - Trimer, greter, spårgnî tant k' i moussexhe el fosse (Edouard Remouchamps, divins Tåtî l' perikî).
    • Li France ! Li France ! Avinne, c’ est a ene pixheye del Beldjike. Et del Beldjike, vos estoz totsurade el Holande ou e l’ Almagne. Pår el Daenmåtche ou el Pologne Lucyin Mahin, Moude a rvinde.

Mots d’ aplacaedjeModifier

RatournaedjesModifier
divins li + femrin no

Etimolodjeye 3Modifier

S’ i gn åreut ene sakî ki sepreut cwè åd fwait di l’ etimolodjeye di « el », el pout stitchî vaici.

PrononçaedjeModifier

SustantifModifier

singulî pluriyal
el els

el omrin

  1. lete latene L, l.
    Ene fråze d’ egzimpe est co a radjouter.
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Flag of Spain.svg EspagnolModifier

ÅrtikeModifier

singulî pluriyal
omrin el los
femrin la las

el omrin

  1. li / el / l' (avou on mot omrin).
    • El condor passa.
      El condor passe.
    • ¿Donde esta el coche?
      Wice ki l' oto est ?
    • Fui el primero.
      Dji fouri l' prumî.