Ershonnants mots : On.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

Etimolodjeye 1Candjî

Tayon-bodje latén « unus » (onk).

PrononçaedjeCandjî

ÅrtikeCandjî

singulî pluriyal
omrin on / èn (divant voyale) des
femrin ene des

on o.

  1. nén definixhant årtike, metou divant on sustantif omrin ki cmince pa ene cossoune, et ki al tiesse del fråze, est å pus sovint prezinté pa ene adrovire.
    • Gn a on gayet avou les åmayes !
    • N a-st on batea k' aprepeye !
    • C' est èn efant k' a stî gåté pouri.
    • La 'ene vayante båshele !
  2. tolminme ké (al tiesse del fråze).
    • On vraiy maçon ni bastit nén on meur di cisse façon la.
    • Ene djonne feye comifåt ni trinne nén so les dicåces après meynute.
RatourneuresCandjî
  1. gn aveut on côp, n aveut-st on côp
OrtografeyesCandjî

(ortografeyes po l' årtike singulî: omrin dvant cossoune / omrin dvant voyale, femrin)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Waitîz eto a G201 p. 265 (omrin) et G202 p. 48 (femrin).

Note: li voyale d' atake di l' årtike femrin ni s' prononce sovint nén pa drî ene voyale (« diner ene sacwè » si prononce « diné 'n sacwè »), li dujhance e Feller est di scrire li spotchaedje ( 'ne, 'n, n' ), nén e rfondou. Li tåvlea cial padzeu ni mostere nén ces cognes sipotcheyes la (mins i n' a k' les troes etur åtchetes cial pa dvant)


RatournaedjesCandjî
± nén definixhant årtike omrin

Prezintoe-nombeCandjî

omrin
(divant cossoune)
omrin
(divant voyale)
femrin
on èn ene
ɔ̃ ɛn ɛn

on o.

  1. mostere k' i gn a 1 sacwè u 1 sakî.
    • Il ont-st on fi et deus feyes.
RatourneuresCandjî
  1. on côp mins nén deus
  2. våt mî èn oujhea el mwin ki deus sol håye
ParintaedjeCandjî

(minme sourdant etimolodjike)

RatournaedjesCandjî
on

Nén definixhant pronoCandjî

on o.

  1. onk (dins l’ ratourneure : «n' on l' ôte»).

Etimolodjeye 2Candjî

Tayon-bodje latén « homo » («ome» dizo cas sudjet).

PrononçaedjeCandjî

Nén definixhant pronoCandjî

Alofômes
on on-z ons

on (nén candjåve)

  1. ene sakî, les djins.
    • On-z a bea dire, on-z a bea fé, ça fwait do bén d' esse amoureus (ratourné da Jacques Brel).
ParintaedjeCandjî

(minme sourdant etimolodjike) ome

OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :


RatournaedjesCandjî
on

Prono d’ djin sudjetCandjî

Alofômes
on on-z ons

on (nén candjåve)

  1. nos, dji (prono sudjet des cåzants).
    • On n' î såreut ariver rén k' nozôtes troes.
  2. ti, vos (prono sudjet di l' atôtchî).
    • On-z est dispiertêye, tchipete ? Cwè çk' on-z a sondjî, del nute ?
RatournaedjesCandjî

 Loukîz a : nos