Loukîz eto : åbeye, Âbèye.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

PrononçaedjeCandjî

Etimolodjeye 1Candjî

Bodje « abé », avou l’ cawete « -eye ».

SustantifCandjî

singulî pluriyal
abeye abeyes

abeye femrin

  1. måjhon di rlidjeus moenné pa èn abé ou ene abêsse.
RatourneuresCandjî
  1. ene måjhon come ene abeye : ene foû grande måjhone.
  2. abeye d' Ône, abeye del Våmneute, abeye di Sint-Houbert : sacwantès abeyes del Walonreye.
  3. ås Abeyes : no d' plaece d' Ôpont.
ParintaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesCandjî
abeye

Etimolodjeye 2Candjî

Tayon-bodje latén « habilis » (k’ overe bén et rade).

AdviebeCandjî

abeye (nén candjåve)

  1. rade, vite.
    • Vinoz abeye, li tram est la.
    • Fåt ndaler abeye.
    • Abeye ! li trin va ndaler.
    • Abeye foû d' chal ! Abeye evoye !
    • Abeye, el fåt trossî !
RatourneuresCandjî
  1. rade et abeye : ridoblete po rafoirci.
    • Il a fwait ça rade et abeye.
  2. abeye abeye, u å pus abeye, u a l' pus abeye
    1. foirt raddimint;
    2. trop raddimint et nén foirt bén.
      • Il a fwait ça ene sacwè å pus abeye.
ParintaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
ContråveCandjî

(å pus abeye)   Loukîz l’ motyince : avou ene grande vitesse

OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E89, E177 (1823)
RatournaedjesCandjî
rade;   Loukîz l’ motyince : avou ene grande vitesse

Mot-fråzeCandjî

abeye (nén candjåve)

  1. dene l’ ôre d’ aler rade.
    • Abeye, insi ! Vos seroz co tårdou, ttaleure !
SinonimeyeCandjî

alez, hay, acoûsse

OrtografeyesCandjî
Li mot n’ est nén dins : E89, E177 (1823)
RatournaedjesCandjî
dene l’ ôre d’ aler rade

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin abeye abeyes
femrin padrî abeye abeyes
femrin padvant abeye abeyès

abeye omrin et femrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

  1. ki va rade et ki fwait bén.
    • Il est abeye po fé si ovraedje.
    • Gn a des ovrîs abeyes et des tchicteus.
RatourneuresCandjî
  1. Li bon feu fwait l' abeye meskene : cwand gn a on bon feu, li meskene va pus rade po-z aprester a magnî.
SinonimeyeCandjî
ContråveCandjî
RatournaedjesCandjî
abeye

Etimolodjeye 3Candjî

Do viebe « abiyî ».

CodjowasCandjî

abeye

  1. indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « abiyî ».
  2. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « abiyî ».
  3. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece, do viebe « abiyî ».
OrtografeyesCandjî
Li mot n’ est nén dins : E89, E177 (1839)