Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

Dobès rfondowes
magnî   mindjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje latén « manducare » (mawyî, mashyî, divnou « magnî » e patwès latén) çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes; li dobe ridondowe « mindjî » est purade on calcaedje do francès.

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

magnî (2inme troke) (codjowaedje)

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) magne
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) magnîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) magnans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) magnnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) magnrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) magnive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) magne
pårt. erirece (dj’ a, vos av) magnî
Ôtes codjowaedjes come waitî
  1. (v. å coplemint) fé moussî (ene sacwè) pal boke, ki nourixh li coir (tot cåzant d’ ene djin u d’ ene biesse).
    • Les tchvås ont magnî tot leu picotin.
  2. (v. å coplemint) distrure les tchås astok di lu, tot djåzant d’ on magnant må.
    • On porea, c’ est come on ptit crantche, mins ki n’ magne nén l’ pea tot åtoû, ni les tchås padzo.
  3. (v. sins coplemint) avaler del nouriteure.
    • I n’ magne cåzu pus.
  4. (viebe å prono) :  Loukîz a : « si magnî ». : esse magnåve.
    • Ci ptit tchinisse la sol wastea, ça s’ magne ?

Notule d’ uzaedjeCandjî

E 20inme sieke, po les djins, dins l’ Coûtchant walon ey e Roman payis, li viebe «magnî» esteut waitî come måhonteus tot cåzant des djins, et leyî po les biesses; veyanmint k’ il aveut stî replaecî pa «mindjî» po . So l’ Årdene nonnrece, li minme calcaedje do francès (avou [[diftongaedje, ciddé), «mwindjî», esteut eployî po les djins et les biesses.

RatourneuresCandjî

  1. magnî a sketer ses botnires
  2. magne ! ti n' sais nén kî çki t' magnrè
  3. magnîz vosse mwin, vos ndè wådroz ene po dmwin
  4. wårder l' gade et magnî l' cabu
  5. magnî so tos ses dints
  6. aveur magnî s' blanc pwin divant d' magnî s' noer

ParintaedjeCandjî

Mots d’ aplacaedjeCandjî

SinonimeyeCandjî

OrtografeyesCandjî

(magnî & mindjî)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesCandjî

± fé moussî ene sacwè pal boke, ki nourixh li coir
± distrure les tchås astok di lu, tot djåzant d’ on magnant må

SustantifCandjî

magnî o. todi singulî (infinitif sustantivrece)

  1. amagnî.
    • Dji vos a apoirté do magnî po vos poyes.

SinonimeyeCandjî

magne, magnaedje, amagnî, mindjî, amindjî

RatournaedjesCandjî

± amagnî  Loukîz a : amagnî

Pårticipe erireceCandjî

magnî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "magnî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.