Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

bodje « prest » ‎(« presse ») avou l’ betchete « a- » des viebes avou l’ cawete di codjowaedje « -er » des viebes, avou assaetchance do francès « apprêter » (li cogne purmint walone sereut l' disfondowe «apruster», peur parint di «pruster»).

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) aprestêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) aprestez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) aprestans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) aprestêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) aprestêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) aprestéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) aprestêye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) apresté
Ôtes codjowaedjes come tchicter

aprester (v. å coplemint) (å prono : s’ aprester)

  1. relire les sacwès k' on-z årè dandjî (po èn ovraedje, po magnî).
    • Del shijhe, il aprestêye si sogne pol londmwin Joseph Houziaux (fråze rifondowe).
    • On vî mandaye aprestêye el dôsse po fé l' cafè d' ene brigåde di monteus Louis Lecomte (fråze rifondowe).
    • Tins k' les moenne-brut tchictént, dins l' eglijhe, on-z aprestéve totafwait Bernard Louis (fråze rifondowe).
  2. rassonrer (ene plaece, ene måjhon) po lodjî ene sakî.
    • Dispaitchîz vs po-z aprester l' tchambe: li ptite arivreut måy !
  3. ataker a cure (èn amagnî).
    • Dji n' a rén apresté po dinner : dji n' a pont d' ameur Émile Gilliard (fråze rifondowe).
    • Elle a-st apresté des belès ptitès sprôtes k' elle a fwait rivni avou ene schipe d' a et ene chalote Lucien Somme (fråze rifondowe).

RatourneuresCandjî

  1. aprester les haernas: prinde tot çou k' on a dandjî po fé ene sacwè.
    • Vos pôroz aprester les haernas Arthur Masson (fråze rifondowe).
  2. aprester po mori: diner des rmédes ki vont djusse aswadjî les mås, mins sins le rfé, po onk (ene) k' est condåné.
    • Des sfwaits, on n' les sogne pus : on ls apresteye po mori.
    F. mettre aux soins palliatifs.

ParintaedjeCandjî

ParintaedjeCandjî

apontyî

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13, S44, S109

RatournaedjesCandjî

prinde çou k' on-z a dandjî po fé ene sacwè
fé èn amagnî
arindjî comifåt