Loukîz eto : , ma, ma-.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

Etimolodjeye 1Modifier

Tayon-bodje latén « malum » (minme sinse)

PrononçaedjeModifier

AdviebeModifier

(nén contåve)

  1. nén bén, d' ene mwaijhe manire.
    • C' est fwait.
    • Il a respondou.
RatourneuresModifier
  1. gn a rén d' må fwait / n' a rén d' må fwait
  2. kî fwait bén ratind bén; kî fwait må ratind må (C65)
  3. co mî insi k' pus må (C65)
Mots d’ aplacaedjeModifier
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesModifier
nén bén

SustantifModifier

singulî pluriyal
mås

omrin

  1. (mot d’ rilidjon) faitindje ki fwait do toirt a ôtru, ki c' n' est nén bén del fé.
  2. åk ki fwait sofri, ki distrût l' coir des djins ou des biesses.
RatourneuresModifier

(sacwè nén bén)

  1. sins må sins malice
  2. våt co mî sofri l' må k' del fé (C65)

(målåjhmince)

  1. sins må sins rujhe : åjheymint.
    F. sans problème, avec une facilité déconcertante.
  2. rinde do må : ovrer fer po-z ariver a åk.
    F. faire de gros efforts.

(accidint et maladeye)

  1. sins må sins doleur : sins sofri.
    • Sins må sins doleur ... c' est li spot del måjhone, dit-st i l' råyeu d' dints. Henri Lerutte (fråze rifondowe).
  2. si fé do må
  3. atraper do må
  4. tchaire dins on må / toumer dins on må : toumer dins les corwêyes.
    F. faire une crise d'épilepsie.
  5. esse dins les mås : esse presse a s' acoûtchî

(spots)

  1. li må d' onk ni rfwait nén l' må d' l' ôte (C65)
  2. gn a nén si grand må k' i gn a on ptit bén ki våye avou
Mots d’ aplacaedjeModifier
SinonimeyeModifier
  • (faitindje ki fwait do toirt a ôtru, ki c' n' est nén bén del fé) : petchî
  • (sacwè ki distrût l' coir) : maladeye
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesModifier
faitindje ki fwait do toirt a ôtru
sacwè ki distrût l' coir  Loukîz a : maladeye


AddjectifModifier

singulî pluriyal
omrin mås
måva måvas
femrin padrî måle måles
femrin padvant måle målès

[addj.] (v.m.)

  1. ki n' est nén bén.
    • C' est on må sene.
    Loukîz a : måva, mwais.
ParintaedjeModifier
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesModifier
sacwè ki fwait do toirt
maladeye

Etimolodjeye 2Modifier

dobe forcoridjaedje do payis d' Lidje: dv => mn (come a vni => a mni) + an => å (come manker => måké), ça fwait: dvant => mnå, et poy rispotchaedje mnå => må, li tot divnou on djivion, pa assaetchance di må (1).

DivanceteModifier

  1. divant.
    • Si dj' va cweri l' årtisse a pî, må d' esse e s' måjhone, li vatche sere velêye (Joseph Lahaye).
    må pô d' tins : divant pô d' tins, divant waire.
    • On ns åreut traité d' minteus, e 1945, si ns åréns dit ki, må pô d' tins, nos aléns vey serer totes les houyires. Gilbert Mottard (fråze rifondowe).
    • Må pô d' tins, vos voeroz des beas cwårés wårnis d' rôzîs et plins d' fleurs (J. Delchambre).
    • On djoû, on leya-st etinde a Monsigneur ki, må pô d' tins, i s' endè pasreut des beles avou l' djonne vicåre di Sint Djuråd. Jean-Pierre Dumont (fråze rifondowe).
    F. bientôt..

Waitîz etoModifier

  Lijhoz l’ årtike må (discramiaedje) so Wikipedia