Drovi l' mwaisse menu

Flag of Wallonia.svg WalonCandjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje latén "vascellum" (« djusse, waxhea, pitit våze, tchetoere, taexhon »; racuzinåve, dabôrd, avou l' francès "vaisseau"), do bodje "vasculum" (« pitit våze »); mot cité dins l’ FEW 14 192b.

PrononçaedjeCandjî

SustantifCandjî

singulî pluriyal
waxhea waxheas

waxhea o.

  1. caisse di bwès k' on mete on moirt divins.
    • Si maladeye l' moennrè-st e waxhea. Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Dins l' viye cimintire, on rboutéve on mete céncwante di tere sol waxhea. J.-J. Gaziaux (fråze rifondowe).
    • Li prumî clå a stî metou avou nosse prumî cri et l' dierin claprè sol plantche di nosse waxhea. J.-L. Fauconnier (fråze rifondowe).
    • On m' aveut houkî po poirter l' bayåd avou l' waxhea dsu, li djoû di l' etermint. H. Matterne (fråze rifondowe).
    • Dji veyeu mi prôpe etermint dins m' sondje et dj' esteu dins m' prôpe waxhea R. Mathieu (fråze rifondowe).
    • Pus bea k' ça, dji n' l' a jamwais fwait, sapinse li mnujhî ki vneut d' achever l' waxhea di s' bele-mere. R. Viroux (fråze rifondowe).
  2. Modele:drap grande caisse di bwès la k' on foléve les draps.
  3. (mot d’ boledjreye-påstedjreye) rond batchea di bwès (des côps avou on ceke di fier åtoû), di strin tressî, ou d' hårdêyes :
    1. ki les boledjîs fjhént l' pwin dvins.
    2. dins on manaedje, k' on meteut sol paile del sitouve avou l' pwin dsu por lu dmorer tchôd .
      • Cwand l' pwin esteut levé, on l' ritournéve et l' mete dissu l' aisse dins l' waxhea L. Mahin (fråze rifondowe).
    3. po mete rispoizer l' laecea, pol crinme monter.
  4. pitit cwåré batchea po fé des lives di boure.
  5. muzeure
    1. po les likides.
    2. pol grin, d' a pô près 20 l.
  6. vere.
    1. grand vere a boere, sins pî.
    2. pitit vere al gote.
  7. (vî vî mot) tchetoere.

RatourneuresCandjî

  1. Les waxheas n' ont pont d' potche u: gn årè nole taxhe après t' waxhea : cwand to mourrès, to n' pôrès nén prinde tes cwårs avou twè; on ndè va nén avou ses çanses.

ParintaedjeCandjî

Mots d’ aplacaedjeCandjî

clå d' waxhea

SinonimeyeCandjî

Sipårdaedje do motCandjî

w. do Mitan, w. do Levant, Basse Årdene

Fås amisseCandjî

on vaché e walon n' est nén on vacher (vatchî) e francès.

OrtografeyesCandjî

Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : O81, O100, E145, S24

RatournaedjesCandjî

± caisse po mete on moirt
± rond batchea di spès bwès po fé l' pwin, scramer l' laecea
± muzeure pol grin (20 lites)
± pitit vere al gote
± vere di totès sôres