Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje patwès latén «toccare», lu-minme fwait so on mot-brut «tok» (come «toker»), çou ki dene on mot avou l’ cawete «  ».

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) toutche
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) toutchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) toutchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) toutchnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) toutchrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) toutchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) toutche
pårt. erirece (dj’ a, vos av) toutchî
Ôtes codjowaedjes come waitî

toutchî

  1. (v. å coplemint) (disconsyî uzaedje) djonde fizicmint.
  2. (v. å coplemint) djonde a poenne.
  3. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « a ») (dins ene fråze di noyaedje) : (èn nén) prinde ene sacwè k' est a poirtêye.
    • Todi est i, ki Djermwinne k’ aveut djusse dandjî d’ èn oû po s’ coujhene, et ki n’ åreut oizou toutchî a l’ cwåtron apresté po l’ martchand, a corou a catchete å poyî J. Desmet, On Sånî a pårt .
  4. (v. å coplemint) djonde li cour, les sintimints.
    • Ça n’ mi toutche nén Motî d’ Cînè (fråze rifondowe).
    • E l' veyant sofri, ça m' a bråmint toutchî Motî d’ Nivele (fråze rifondowe).
    • C' est ene muzike ki m' toutche e l' åme A. Maquet (fråze rifondowe).
  5. (v. å coplemint) djonde avou ene åre (bale, fritche).
    • Li singlé a stî toutchî al sipale.
  6. (v. å coplemint) riçure des cwårs (k' on-z î a droet).
  7. (viebe å prono) :  Loukîz a : « si toutchî »..

RatourneuresCandjî

  1. sins awè l' air d' î toutchî
    • Martchî conclu, Tchekischite s' è va å rindez-vous, franc come on tigneus, mins portant sins aveur l' air d' î toutchî J. Dufrane (fråze rifondowe).
  2. toutchî on mot

ParintaedjeCandjî

(minme sourdant etimolodjike)

SinonimeyeCandjî

Fås amisseCandjî

po les diferinces d' uzaedje inte li walon «toutchî» et l' francès «toucher»,  Loukîz a : «toucher»

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13

RatournaedjesCandjî

djonde fizicmint  Loukîz a : djonde
djonde les sintimints
èn nén prinde ene sacwè k' est a poirtêye
djonde avou ene åre
riçure des cwårs

Pårticipe erireceCandjî

singulî pluriyal
omrin toutchî toutchîs
femrin toutchîe toutchîes

toutchî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "toutchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.