Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje vî francike * «haitjan» (minme sinse), mot cité dins l’ FEW 16 126a.

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) hati / hatixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) hatixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) hatixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) hatixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) hatirè / hatixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) hatixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) hatixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) hati
Ôtes codjowaedjes come prusti

hati

  1. (v. å coplemint) (mot d’ cujhnåjhe) cure ådfoû (ene tchå), sins ki l' ådvins soeye acsût.
  2. (v. å coplemint) broûler ådfoû.
    • Ni lai nén hati les crompires. Motlî Lejoly d’ Ôvîfa (fråze rifondowe).
    • Dji va leyî hati l’ soper, ttaleure.
    • I rvént dé l' coir di s' feme, et-z aloumer on briket po lyi hati li plante des pîs, et les doyes, po vey s' ele vike co. L. Mahin, Vera (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint) broûler totoute, distrure.
    • Li ptite boke del moxhe avou s' trompe, ses deus grands ouys ki l' blame a hati kimincèt a disparete J.-M. Masset.
    • A foice di m' escoler pak' i m' faleut tot cnoxhe po viker, On m' a hati l' cervea. G. Cabay (fråze rifondowe).
    • A nozôtes di carculer l' dôzaedje des rais gama po hati les celules malådes et leyî viker les haiteyès celules metowes disconte (L. Mahin & J. Schoovaerts, divins Gama-coûte).
  4. (v. sins coplemint) broûler ådfoû.
    Li tchår a trop foirt feu; ele hatixhrè. Motî Forir (fråze rifondowe).
  5. (v. sins coplemint) (imådjreçmint) broûler divintrinnmint (awè l' foirt sintimint di).
    • Ti véns di t' dressî tot hatixhant d' firté Et tot presse a disfinde tes droets, tes libertés I. Steinweg (fråze rifondowe).

ParintaedjeCandjî

(minme sourdant etimolodjike)

SinonimeyeCandjî

Mots vijhénsCandjî

Sipårdaedje do motCandjî

w. do Levant

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : S0, S117, R13

RatournaedjesCandjî

broûler ådfoû mins nén ådvins (del tchå)
broûler  Loukîz a : broûler
broûler divintrinnmint

Pårticipe erireceCandjî

hati o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "hati", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Li ptite boke del moxhe avou s' trompe, ses deus grands ouys ki l' blame a hati kimincèt a disparete J.-M. Masset.
    • A foice di m' escoler pak' i m' faleut tot cnoxhe po viker, On m' a hati l' cervea. G. Cabay (fråze rifondowe).

CodjowasCandjî

Dobès rfondowes
hati   hatixh
Do viebe «hati»
  1. indicatif prezintrece, prumire djin do singulî
  2. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin hati hatis
femrin padrî hateye hateyes
femrin padvant hateye hateyès

hati o.

  1. broûlé ådzeu.
  2. (coleur) rosse (di coleur).

RatournaedjesCandjî

broûlé ådzeu
rosse di coleur

SustantifCandjî

hati todi singulî

  1. rosse coleur.
  2. odeur di broûlé.
    • Li måjhone ode li hati
  3. boket broûlé d' èn amagnî.

SinonimeyeCandjî

rossea

RatourneuresCandjî

  1. tirer sol hati : aveur des tchveas inte blond et rossea.

RatournaedjesCandjî

rosse coleur
odeur di broûlé