toirtchî

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

Tayon-bodje latén « torques » (minme sinse); çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes; mot cité dins l’ FEW 13/2 103a.

PrononçaedjeModifier

ViebeModifier

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) toitche / toirtcheye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) toirtchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) toirtchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) toitchnut / toirtcheynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) toitchrè / toirtcheyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) toirtchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) toitche / toirtcheye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) toirtchî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

toirtchî (v. å coplemint)

  1. bén toide (ene sacwè) e longueur.
  2. toide, ployî.
    • Si on l' pind l' camionete après l' bul, on va toirtchî l' tchessi.
  3. xhorbi (avou ene toitche, u ôte tchoi).
  4. fé, creyer, askepyî.
    • Fén 2006, i toirtcheye deus bindes d' imådjes so des tecses da Nietsche.
    • So on cwårt d' eure, i t' aveut yeu toirtchî on papî so les djournêyes «Sicrire les Lingadjes d' oyi» Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
  5. (viebe å prono) :  Loukîz a : « si toirtchî ».

RatourneuresModifier

  1. toirtchî l' buzea : stronner.
  2. toirtchî s' cou : xhorbi s' cou.
  3. toirtchî l' poye sins l' fé criyî

ParintaedjeModifier

Mots d’ aplacaedjeModifier

SinonimeyeModifier

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesModifier

toide mwints côps tot fjhant tourner

Pårticipe erireceModifier

singulî pluriyal
omrin toirtchî toirtchîs
femrin toirtcheye toirtcheyes

toirtchî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "toirtchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

AddjectifModifier

singulî pluriyal
omrin toirtchî toirtchîs
femrin padrî toirtcheye toirtcheyes
femrin padvant toirtcheye toirtcheyès
  1. k' a stî toirdou pår, po ene djonteure, aprume li pî

Pårticipe erireceModifier

toirtchî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "toirtchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

SourdantsModifier

Codjowaedje: Bate di dvize sol Wiccionaire