Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje latén * « coactiare » (acmaxhaedje di * « quassiare » (spiyî, casser) et * « coctiare » ; li rfondaedje avou l’ betchfessî oi, c’ est ene halcrosse rîlêye (pont d’ cogne * « cwèhî ») pa assaetchmint del cogne coxh-, foirt corante e Coûtchant walon.

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) coixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) coixhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) coixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) coixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) coixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) coixhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) coixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) coixhî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

coixhî

  1. (v. å coplemint) côper avou on taeyant.
  2. (v. å coplemint) côper nete.
    • Èn åbe k’ a stî coixhî e deus d’ on côp d’ tonire. Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint) diner on laid côp, fé do må å coir.
    • I m’ a coixhî å fotbale.
    • C’ est drole, el guere : a l’ innmi coixhî k’ on-z a fwait prijhnî, on lyi rmete tot l’ sonk k’ on lyi a fwait piede e saetchant dsu. C. Quinet (fråze rifondowe).
  4. (v. å coplemint) casser l’ schene, et touwer.
  5. (v. å coplemint) (imådjreçmint) fé del poenne a (ene sakî).
    • I m’ a coixhî e djhant do må di m’ pere. Motî del Lovire (fråze rifondowe).
  6. (v. å coplemint) (pa assaetchance) croxhî dins (ene sacwè).
    • Gn a nén ene tchance so dijh ki dji coixhrè des pemes di ç’ pemî la ki dj’ plante enute !
    • Gn a des vijhéns bons a coixhî. P.-J. Dosimont (fråze rifondowe).
  7. (v. sins coplemint) esse hagnant, côpant, tot djåzant do froed.
    • Li bijhe coixhe a vs côper e deus.
  8. (v. sins coplemint) flitchî et casser.
  9. (v. sins coplemint) hagnî, croxhî.

RatourneuresCandjî

  1. on merci n’ a djamåy coixhî l’ boke da nolu : dijhêye po onk ki n’ dit nén voltî merci.
    Loukîz a : rimerciyeu.
  2. bon a coixhî : télmint bon k’ on lzès magnreut.

ParintaedjeCandjî

SinonimeyeCandjî

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
  • coixhî : R12

RatournaedjesCandjî

côper avou on taeyant
côper nete
diner on laid côp
casser l’ schene
fé del poenne a ene sakî
croxhî dins ene sacwè

Pårticipe erireceCandjî

singulî pluriyal
omrin coixhî coixhîs
femrin coixheye coixheyes

coixhî o.

  1. pårticipe erirece do viebe « coixhî ».
    • Èn åbe k’ a stî coixhî e deus d’ on côp d’ tonire. Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin coixhî coixhîs
femrin padrî coixheye coixheyes
femrin padvant coixheye coixheyès

coixhî o.

  1. ki s’ a côpé.