Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

Tayon-bodje latén « sentire » çou ki dene on mot avou l’ cawete d’ infinitif « -i » des viebes.

PrononçaedjeModifier

ViebeModifier

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) sin
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) sintoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) sintans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) sintnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) sintrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) sinteu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) sinte
pårt. erirece (dj’ a, vos av) sintou
Ôtes codjowaedjes come sinti

sinti (å prono : si sinti)

  1. (v. å coplemint) (mot d’ fiziolodjeye) houmer di s’ nez et ricnoxhe çou k’ c’ est.
    • I sint l’ flate.
    • Sinss ene sacwè ?
  2. (v. å coplemint) djonde des doets (ou avou ène ôte pårteye del pea), et saveur çou k’ on toutche.
    • Ti sins bén k’ c’ est tchôd et deur.
    • Dins mes tchåssetes, dji sinteu l’ yô glissî. — M[aria]. Dubois (sourdant a recråxhî) (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint) divni consyint (del fwin, do froed).
  4. (v. å coplemint) si rinde conte di, aveur l’ idêye (d’ ene sacwè) sins saveur pocwè.
    • Dji sin k’ on cmince a s’ fote di m’ gueuye, cial.
    • Çoula m’ va pus lon k’ ti nel pinse di sinti l’ pô d’ fiyate ki t’ as por mi. Albert Maquet (fråze rifondowe).
  5. (v. sins coplemint) sinti mwais.
    • Ça sint ciddé.
    • Cwand dj’ boutéve dins les pourceas, minme ki dj’ m’ åreus lavé dijh côps, dji sinteu co.

RatourneuresModifier

  1. sinti l’ agnon : sinti k’ on vs va emantchî, k’ i gn åk di nén trop catolike.
  2. sinti si stoumak ki court après ses agaeces : aveur fwin.
  3. si sinti houzer dins ses clicotes : ?
  4. èn si pus sinti viker : esse tot disbåtchî.

ParintaedjeModifier

SinonimeyeModifier

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :


RatournaedjesModifier

houmer di s’ nez et ricnoxhe çou k’ c’ est
toutchî et ricnoxhe çou k’ c’ est
si rinde conte di

SustantifModifier

sinti omrin (infinitif sustantivrece)

  1. sintaedje.
    • Vos a-t ele riloukî å sinti vosse frisse muzea,
      Vos, ô rôze di nôvimbe, påjhûle dissu l’ pazea Charly Dodet (fråze rifondowe).

RatournaedjesModifier