Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

Etimolodjeye 1Candjî

Tayon-bodje latén « satullus » (k' a trop boevou), di «satur» (k' a bén magnî).

PrononçaedjeCandjî

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin sôs
femrin padrî sôle sôles
femrin padvant sôle sôlès

o. (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l' no)

  1. k' a trop boevou del gote, del bire, evnd, et ki n' sait pus çou k' i fwait.
    • Il esteut co ayir Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    • Il est tos les djoûs Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    • C' est nén bea, ene feme k' est sôle.
    • Noyé esteut si k’ i n’ poleut pus hope et k’ i s’ aveut essocté so ses voyes J.-P. Dumont (fråze rifondowe).
  2. k' est bén rpaxhî.
RatourneuresCandjî
  1. cwand les coshets sont sôs, les naveas sont seurs
  2. sô come tote el Pologne, sô come ene gréve, sô come ene bourike
ParintaedjeCandjî
Mots d’ aplacaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
Omofoneye possibeCandjî
OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesCandjî
± k' a trop boevou d' l' alcol
± k' est bén rpaxhou  Loukîz a : ripaxhou

SustantifCandjî

o.

  1. dins l’ ratourneure : «end awè s' sô» («end aveur si sô»).
RatourneuresCandjî

cwand l' pourcea end a s' sô, les naveas sont seurs

Etimolodjeye 2Candjî

Tayon-bodje latén « solidus »

PrononçaedjeCandjî

SustantifCandjî

singulî pluriyal
sôs

o.

  1. (manoye) manoye do l' Ancyin redjime, k' endè faleut 24 po fé èn aidant d' Lidje.
    • Divins l' tins, il aveut falou vint-cwate sôs po fé èn aidant d' Lidje et motoit foirdjive-t on adon des pîces di keuve d' on N. Lequarré (fråze rifondowe).
  Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.
  1. pîce di cénk cintemes bedjes (1830-2001).
    on ptit sô u on simpe sô : pîce di cénk cintemes.
    on gros sô u : on dobe sô : pîce di dijh cintemes.
  2. vint sôs : on franc. cint sôs : cénk francs.
  3. èn nén aveur nén on pelé sô ( u : on vete sô u : on sô vayant) : esse sins cwår.
  4. aveur li sô : esse ritche.
  5. Ça n' våt nén on sô : ça n' våt rén.
  6. Djel wadje vint francs conte on sô : dji so seur di çou ki dj' di (on franc valeut 20 sôs).
  7. I lyi manke todi dijh nouf sôs po fé l' franc : il est todi djus d' sôs (sins cwårs).
  8. C' est rén d' boere po dijh sôs cwand on wangne on franc :
    rl a: franc.
  9. esse conoxhou (-owe) come li mwais sô : aveur ene mwaijhe rilomêye.
  10. il est prope come on sô : il est bén moussî (bén abiyî).
  11. i rlût come on noû sô :
    rl a: noû.
  12. I côpréve on sô e deus : il est pice-crosse.
  13. pîce di 5 cintemes d' euro.
  14. des sôs: des cwårs.
    • I wangne bråmint des sôs.
    il a l' sô : il est ritche.
    I fåt prinde li tins come i vént, et l' sô pa dou çk' i vént : i fåt waitî d' wangnî des sôs, pa tolminme ké moyén.
  15. Les sôs lyi broûlèt les mwins : i coschire (i furleye) tos ses cwårs.
  16. I n' fåt nén stoper l' trô pa dou çki l' sô vént : I fåt waitî di n' nén piede èn ovraedje ki rapoite bén, des pratikes k' atchtèt aidant sol mwin, evnd. Franwal: ahåyant po: "Il ne faut pas tuer la poule aux œufs d'or".


Mots d’ aplacaedjeCandjî

doze-sôs

RatournaedjesCandjî

F. sou.

Pwaire minimomCandjî