Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

  Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.

Bodje « vatche », avou l’ betchete « a- » des viebes ey avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes (imådje del pote kel vatche leye cwand ele si coûtche dins del grande yebe); mot cité dins l’ FEW 14, 103b-104a.

PrononçaedjeModifier

ViebeModifier

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) avatchi / avatchixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) avatchixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) avatchixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) avatchixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) avatchirè / avatchixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) avatchixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) avatchixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) avatchi
Ôtes codjowaedjes come prusti

avatchi (v. å coplemint)

  1. rabaxhî.
    • Cwand k' on-z aplanit, on-z avatchi d' on costé et on-z implit d' l' ôte. Motî d’ Faimonveye (fråze rifondowe).
  2. toumer.
  3. flaxhî (tot cåzant di l' air, del plouve so les dinrêyes.
  4. distrure.
    • Les manifestants ont avatchi tot l' magazin.

SinonimeyeModifier

ParintaedjeModifier

avatchixhaedje, avatchixhmint

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesModifier

rabaxhî
fé toumer
fé flaxhî
distrure

AddjectifModifier

singulî pluriyal
omrin avatchi avatchis
femrin padrî avatcheye avatcheyes
femrin padvant avatcheye avatcheyès

avatchi come addjectif djondrece, metou purade divant l' no

  1. rabaxhî, flaxhî.
    • Les avoennes sont tot {~|avatcheyes}}.
    • Cwand l’ moye di four est avatcheye, on-z î mete on budea. (ramexhné pa J. Boulard)
  2. sins coraedje, sins alant, clawé so plaece.
    • Li gamene esteut dmorowe avatcheye divant l’ machine a cafè k' ele vineut di spiyî.

ParintaedjeModifier

SinonimeyeModifier

RatournaedjesModifier

rabaxhî, flaxhî
sins coraedje, sins alant, clawé so plaece

SourdantsModifier