Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje latén « secare » (côper); çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes.

PrononçaedjeCandjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) soye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) soyîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) soyans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) soynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) soyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) soyive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) soye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) soyî
Ôtes codjowaedjes come waitî

soyî

  1. (v. å coplemint) ricôper do bwès, del pire, do fier, evnd, avou ene lame avou des dints.
    • Di l' åmatén, Penêye copele Sint Djôzef po soyî des waires et des sômîs a mezeure. J. Lahaye (fråze rifondowe).
    • Il a soyî ene coxhe do cerijhî ki barlokéve divant l' finiesse.
  2. (v. å coplemint) djouwer (do violon).
    • C' esteut on prumî po soyî do violon.
  3. (v. å coplemint) fåtchî.
    • C' esteut èn araedjî four a soyî Sintake Rimåke (fråze rifondowe).
  4. (v. å coplemint) fé araedjî (ene sakî) tot s' plindant todi, evnd.
    • Li ci ki s' plind a tot moumint, po fini, i soye les djins et on l' lome on breyåd u ene breyåde. D. Vanderstoken (fråze rifondowe).
  5. ((v. å nén dit coplemint)) soyî des tronces po fé des plantches.
    • I n' soye pus k' po ses viyès pratikes.
  6. (v. sins coplemint) schåyî les djambes tot rotant.

RatourneuresCandjî

  1. soyî å bwès : esse soyeu di s' mestî.
  2. soyî les coisses
  3. cwand l' blé est soyî, el fåt rintrer: i n' fåt nén tchicter cwand ene sacwè est presse. Franwal: ahåyant po: quand le vin est tiré, il faut le boire.
  4. soye, soye soyete : Rime-rame d' efant (fwait avou l' mouvmint d' bresse des soyeus).

ParintaedjeCandjî

Mots d’ aplacaedjeCandjî

soye-cou

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesCandjî

ricôper do bwès
djouwer
fåtchî
fé araedjî

Pårticipe erireceCandjî

singulî pluriyal
omrin soyî soyîs
femrin soyeye soyeyes

soyî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "soyî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    Il a soyî ene coxhe do cerijhî ki barlokéve divant l' finiesse.