Drovi l' mwaisse menu

Ådvins

Flag of Wallonia.svg WalonCandjî

Etimolodjeye 1Candjî

Tayon-bodje gayel "se" (minme sinse), pal voye do tayon-bodje patwès latén * "ecce" (vocial) (etimolodjeye nén acertinêye)

PrononçaedjeCandjî

AdviebeCandjî

ci nén candjåve

  1. mostere ene sacwè, ene sakî k’ est tot près, l’ adviebe estant metou dirî on viebe.
    • Dji n’ vos vou pus vey ci.
    • Ci, vla on diåle avou s’ trimouye et s’ gueuye å lådje. L. Somme.
  2. minme djeu, dirî ene divancete.
    • Si t’ es did ci, cåze come ciddé.
    • Vinoz par ci.
    • Gåre-tchampete, leyîz l’ vini ci por lu responde. P.-J. Dosimont.
  3. dirî on sustantif, mostere ene sacwè, ene djin k’ est toprès, , shuvant l’ no et onk des prezintoes d’ mostraedje ci, cisse, cist, èç, èç-n.
ParintaedjeCandjî
ContråveCandjî
Mots d’ aplacaedjeCandjî
RatournaedjesCandjî
± k’ est la k’ on-z est, dirî on viebe u ene divancete  Loukîz a : cial
± drî on sustantif;  Loukîz a : cist…ci

Etimolodjeye 2Candjî

Tayon-bodje latén « ecce iste » ; mot cité dins l’ FEW 4 820.

PrononçaedjeCandjî

Prezintoe d' mostraedjeCandjî

singulî pluriyal
omrin ci / cist // èç / èç-n // ç' / ç-t / ç-n ces
femrin ci / cisse / ciste // èç / èç-n // ç' / ç-t / ç-n ces

ci o. & f.

  1. (Lidje et avår la) pacô metou tot seu.
  2. (tot ôte pårt li l’ grand payis d’ Lidje) todi metou avou èn adviebe (ci, la, cial, vola…) dirî l’ sustantif prezinté; cist adviebe la n’ est nén raloyî å no di dvant (come c’ est l’ uzance e francès).
    • Ci ome la, c’ est m’ pa.
    • Cist ome la, c’ est Derik des Hôts Tchamps.
    • Èç gamén la n’ aschoûte nén.
    • Èç côp ci, on sint k’ on va serer l’ botike; On va rade clawer l’ ouxh sol dierin des daleus. J. Beaucarne.
    • Ci cmere la, c’ est m’ feme.
    • Cisse tombe vola, c’ est co l’ cene d’ on mononke-tåye.
    • Dji n’ sai djouwer di ci instrumint ci.
    • Èç-n ome ci, dji n’ vôreu nén toumer avou lu å cåbaret, ca c’ est on fel pinteu.
    • Èç côp ci, c’ est fwait : les Djeus Olimpikes sont bén finis. J. Goffart.
    • Pask’ amon ces djins la, monsieu, on n’ eva nén, monsieu. P. Antoine, ratournant Jacques Brel.
    • I n’ esteut nén la d’ ces djoûs ci.
Mots d’ aplacaedjeCandjî
RatournaedjesCandjî
± prezintoe d’ mostraedje omrin singulî, avou l’ adviebe "ci", "cial", "vola"
± prezintoe d’ mostraedje omrin singulî, avou l’ adviebe "la"; po les cognes femrinnes,  Loukîz a : cisse
± prezintoe d’ mostraedje femrin singulî, avou l’ adviebe "ci", "cial", "vola"  Loukîz a : cisse
± prezintoe d’ mostraedje femrin singulî, avou l’ adviebe "la"  Loukîz a : cisse

Etimolodjeye 3Candjî

Tayon-bodje latén « ecce ille » ; mot cité dins l’ FEW 4 552.

PrononçaedjeCandjî

Prono d’ mostraedjeCandjî

Alofômes
Divant l' viebe ci / èç
Dirî l' viebe çu / ç'
Sipotchaedje (padvant ou padrî) c' / ç'

ci n.

  1. nén definixhant prono sudjet, codjowé a môde di rwaitant (3inme djin do singulî), metou divant l’ viebe «esse», divant ene cossoune.
    • Ci n’ est nén Mouze et les vås.
    • C’ esteut l’ djoû d’ mes trinte ans.
    • Ni vos alez todi nén edjaler tote li matinêye, paski ç’ n’ est nén les poennes.
    • (Totes ces plaeces la, Almagne, Espagne, Perou), èç n’ est nén co Framriye. J. Dufrane.
    • Serè ç’ on valet ou ene båshele ?
    • Dj’ a-st oyou on teribe boerlêymint ; esteut çu ene djin u ene biesse ?
Mots vijhénsCandjî

ça

RatournaedjesCandjî
ci

Etimolodjeye 4Candjî

Tayon-bodje latén « ecce iste » ; mot cité dins l’ FEW 4 820.

PrononçaedjeCandjî

Prono d’ mostraedjeCandjî

singulî pluriyal
omrin ci cis
femrin cisse / cene cisses / cenes

ci o.

  1. (å pus sovint, avou èn årtike)  Loukîz a : « li ci ».
  2. sins årtike.
    • Ci k’ î vout aler, k’ el deye !
    • Dji m’ a trové buk a buk avou cisse di mon l’ mayeur.
Notule d’ uzaedjeCandjî

Dins li scrît walon, l’ uzaedje li pus corant e 20inme sieke esteut avou èn årtike (li, el, les, des). On n’ troveut pus des siervaedjes sins l’ årtike ki dins l’ Grand Payis d’ Lidje.

RatournaedjesCandjî
± li djin k’ on ndè cåze
OmofoneyeCandjî
  • (possibe) /si/ si

Flag of France.svg FrancèsCandjî

AdviebeCandjî

ci nén candjåve

  1. (metou dirî on sustantif, prezinté pa ce, cet, cette, et raloyî pa ene loyeure) : ci, cial, vola (metou dirî l’ no, sins loyeure).
    • Ce village ci est plus dynamique que l’autre.
      • Ci viyaedje ci (cial, vola) est pus rmouwant k’ l’ ôte.
    • Que cette femme ci prenne l’enfant.
      • Ki cisse comere cial (ci, vole) prinde l’ efant.