Walon (Rifondou) candjî

Etimolodjeye candjî

Do viebe « dischinde » avou l’ betchete « a- » d’ aprepiaedje des viebes.

Prononçaedje candjî

Viebe candjî

adschinde

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) adschind
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) adschindoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) adschindans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) adschindnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) adschindrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) adschindeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) adschinde
pårt. erirece (dj’ a, vos av) adschindou
Ôtes codjowaedjes come ratinde
  1. (viebe å coplemint) fé dschinde eviè l' cåzeu.
    • Adschindoz m' paraplu, i va ploure Motî Haust (fråze rifondowe).
  2. (v. sins coplemint) dischinde d' ene hôte plaece, eviè ene pus basse wice ki l' cåzeu s' î trouve.
    • Adon, sol pindant d’ ene hourêye,
      I m’ shonna vey adschinde doûçmint,
      On poyou bonet so ls orayes,
      Ene pelisse catchant bresses et mwins,
      Des solés doblés po tchåsseure
      Grand, maigue et setchMartin Lejeune, "L’iviêr èt l’amour" (fråze rifondowe).
    • Cwand vos sintoz adschinde e vosse cour li dzir do bouneur do Paradis. Jean Bosly, ratournant L' imitåcion d' Djezus-Cri (fråze rifondowe).
    • El nuteye k' adschind so nosse Mouze, ene pitite naçale porshût s' coûsse Joseph Mignolet, Fleurs d'esté (fråze rifondowe).
    • Et come i vneut foû d' l' aiwe, i voeya l' cir si drovi, et l' Sint-Esprit adschinda come on turturele, et s' ripoiza sor lu. Joseph Mignolet, Evandjile sorlon sint Mår (fråze rifondowe).
    • Cwand vént l' vesprêye, dj' el voe k' adschind
      Sol tuza ki dj' saye di rashir Arthur Xhignesse (fråze rifondowe).
    • I pinse foirt sovint ås deus tchivroûs k’ adschindèt les shijhes e Pré al Rogne po s’ fôrer d’ blanc coucou, di djaene coirvesse, di pates-di-tchet ou d’ raigra. Serge Fontaine (fråze rifondowe).
  3. (viebe å coplemint) (pus stroetmint) monter on ri conte li corant.
    • Li måvi radjustèye si neûre fraque èt, sins sogne,
      I hufèle ine ombåde so lès håyes dès cot’hês,
      Tot loukant lès p’tits andjes qui rawårdèt l’ batê
      Qu’adhind londjin-n’mint Moûse avou ‘ne tchèdje di cocognes
      Joseph Mignolet, Li sondje dè mèstré, 1925.
    • Moussêye d’ine robe di rodje sôye qui lî strindév les hantches, èle avisév ine foû-naturèle vûzion, ad’hindowe dè s’teûlî po s’murer è l’êwe Joseph Mignolet, "Li Payîs des Sotês", 1926, p. 18.
    • Ele là d’zeûr… â cir… riglatihante et bèle
      Come ine andje ad’hindou dès lûhants tchamps floris…
      Ele sorèye, et s’ sorîre parèye qui l’vin, troubèle
      Li djônê qui djêrèye dè coyî ses law’ris…
      Joseph Mignolet, "Les håyes sont rfloreyes", "Li Glwere", 1921, p. 79.
    • Ça fwait ki vos eto, vos adschindoz do cir! Di kéne planete estoz ? — LHpp.

Parintaedje candjî

Sinonimeye candjî

Contråve candjî

Ortografeyes candjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E203, C60

Omofoneye possibe candjî

aschinte

Sipårdaedje do mot candjî

w. do Levant

Ratournaedjes candjî

adschinde

Codjowa candjî

adschinde

  1. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « adschinde »