Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

ViebeCandjî

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) coûtche
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) coûtchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) coûtchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) coûtchnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) coûtchrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) coûtchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) coûtche
pårt. erirece (dj’ a, vos av) coûtchî
Ôtes codjowaedjes come waitî

coûtchî

  1. (v. sins coplemint) (avou les aidant viebe «aler», «vini», «mete») doirmi.
    • Alez s' coûtchî!
    • Vinoz coûtchî, insi!
    • A nouv eures, dji mete coûtchî les efants.
  2. (v. sins coplemint) lodjî.
    • Dji coûtche å prumî plantchî.
  3. (viebe å coplemint) mete fén long so s' dos (ene djin).
    • Nos l' avans coûtchî sol civire, k' i n' vikéve pus
  4. (viebe å coplemint) (mot d’ årtisse des biesses) fé mete al tere (ene biesse) po l' viziter, po l' operer.
    • I fåt coûtchî li tchvå divant d' l' operer.
    • Sårîz coûtchî on chamo?
  5. (viebe å coplemint) fé aler doirmi.
    • A nouv eures, dji coûtche les efants.
  6. (viebe å coplemint) mete (ene sacwè) so s' grand costé.
    • Coûtchîz vosse betråle po li scawer.
    • Våt mi coûtchî les botayes di vén.
  7. (viebe å coplemint) wadjî ene sacwè å djeu (la k' on l' coûtche sol tåve)
  8. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « avou ») fé l' amour avou.
    • Neni, dji n' a måy coûtchî avou cisse comere la.
    • Icoûtche avou les femes des ôtes.
  9. (viebe å prono) :  Loukîz a : « si coûtchî ».

RatourneuresCandjî

  1. aler coûtchî
  2. mete coûtchî

ParintaedjeCandjî

SinonimeyeCandjî

  • (fé toumer ene biesse po l' operer): abate

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesCandjî

doirmi  Loukîz a : doirmi
lodjî  Loukîz a : lodjî
fé mete sitindowe so s' dos (ene djin)
mete so s' grand costé (ene sacwè)

SustantifCandjî

coûtchî omrin todi singulî

  1. moumint k' on va å lét.
  2. (pus stroetmint) moumint ki l' solea disparexhe.
    • Po-z ôre les ciers boerler, i fåt ratinde li coûtchî do solea.
  3. ådjeu di lodjî e-n ene metowe plaece.
    • Dji so on perlin ki rvént del Sinte Tere et dji vos vén dmander li magnî et l' coûtchî Émile Pècheur (fråze rifondowe).

RatournaedjesCandjî

moumint ki l' solea disparexhe

Pårticipe erireceCandjî

singulî pluriyal
omrin coûtchî coûtchîs
femrin coûtcheye coûtcheyes

coûtchî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "coûtchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Neni, dji n' a måy coûtchî avou cisse comere la.
    • Dji m' a coûtchî dirî l' håye, po n' nén esse veyou.

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin coûtchî coûtchîs
femrin padrî coûtcheye coûtcheyes
femrin padvant coûtcheye coûtcheyès

coûtchî omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

  1. metou a plat sol tere.
    • Ridressîz les djåbes coûtcheyes.
  2. esse rascovrou di, esse fwait di (po on plantchî)
  3. nosse tchambe est coûtcheye di tchinne.

Mots d’ aplacaedjeCandjî

di coûtchî

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesCandjî

fr= couché, horizontal