acsegnî

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

Etimolodjeye 1Modifier

Tayon-bodje latén « signum » (sene, essegne), avou l’ dobe betchete « ac- » des viebes, avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes ; mostrer l’ essegne.

ViebeModifier

acsegnî (v. å coplemint) (2inme troke) (codjowaedje)

  1. aprinde ene sacwè a ene sakî.
    • Dj’ acsegne ses letes a mi ptite. D.T.W.
    • Li mwaisse ovrî acsegne l’ ovraedje ås ovrîs. D.T.W.
    • I fåreut acsegnî on mèstî a vosse fi. D.T.W.
  2. (pus stroetmint) mostrer (ene sacwè, ene sakî) avou s’ doet.
    • I s’ fwait tocosté acsegnî å doet. D.T.W.
    • N’ acsegnîz nén les djins avou vosse doet, ci n’ est nén bea. D.T.W.
    • Acsegnîz m’ li pus coûte des voyes po-z aler so Lidje. D.T.W.
RatourneuresModifier
  1. c’ est l’ ovraedje k’ acsegne
ParintaedjeModifier
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13
RatournaedjesModifier
aprinde ene sacwè a ene sakî
mostrer avou s’ doet

Pårticipe erireceModifier

acsegnî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "acsegnî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

Etimolodjeye 2Modifier

Tayon-bodje tîxhon * "sinno" (sinse, sutisté), avou l’ dobe betchete « ac- » des viebes, avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes; bén fé aveur do bon sinse (tot bouxhant po fé moussî les idêyes).

ViebeModifier

acsegnî (v. å coplemint) (2inme troke) (codjowaedje)

  1. adiercî (ene sakî, ene sacwè) tot lyi hinant ene pire u ôte tchoi.
  2. bouxhî so (ene sakî, ene biesse).
    • Dji vos l’ a acsegnî do prumî côp d’ pougn. D.T.W.
    • I m’ a-st acsegnî d’ on côp d’ baston. D.T.W.
    • Dji lyi a acsegnî on côp d’ pougn e plin vizaedje. D.T.W.
    • L’ amour vos lance ses picots, nute et djoû, i vos acsegne. D.T.W.
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13


RatournaedjesModifier
acsegnî

Pårticipe erireceModifier

acsegnî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "acsegnî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

SustantifModifier

singulî pluriyal
omrin acsegnî acsegnîs
femrin acsegneye acsegneyes

acsegnî o.

  1. coixhî (k’ a stî djondou dins s’ coir)
    • Li måleur a tcheyou tot metant on coulot djus avou doze touwés, des acsegnîs et dabôrd cénk cint djins sins rcoe. Charles Massaux.
RatournaedjesModifier
acsegnî