Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

Tayon-bodje latén « signum » (sene) avou l’ betchete « e- » d’ ecloyaedje (avou les rîles di scrijhaedje do son S).

PrononçaedjeModifier

SustantifModifier

singulî pluriyal
essegne essegnes

essegne femrin

  1. plake metowe so li dvanteure d' ene måjhon d' comiece (otel, cåbaret, botike) avou l' no et sovint on dessén dsu.
    • Savoz vs bén cwè, Tonton, alez s' ripinde l' essegne — Édouard Remouchamps (fråze rifondowe).
  2. dessén ki rprezinte on mestî, ene societé, evnd.
    • El bote, c' est l' essegne des coibjhîs Motî del Lovire (fråze rifondowe).
  3. marke po ricnoxhe ene sacwè.
    • I fåt fé ene essegne so vos bwès.
  4. fôme po fé de lives di boure, avou on dessén dins l' fond.
  5. sacwè d' veyåve ki sieve d' imådje a ene sacwè d' nén veyåve (sintimint, atuze, foû ptite sacwè).
    • Avou l' idêye d' astamper e walon ene essegne d' emacralaedje, on-z a ramexhné troes paroles k' avént l' cogne et l' oumeur k' i faleut: harlake, marlou eyet macrale, po fé "harloucrale" Albert Maquet (fråze rifondowe).

RatourneuresModifier

  1. plake d' on comiece
    1. esse lodjî al minme essegne : pårtaedjî les minmès rascråwes.
      • Mins rovyîz vs ki vs estîz, cwand vos vs avez maryî Lodjî al minme essegne ? Portant vs avoz viké — Édouard Remouchamps (fråze rifondowe).
    2. esse lodjî a ene boune, ene laide essegne : esse bén, må lodjî.
      • Dji voe bén ki ns estans lodjîs a ene bele essegne, cial Dieudonné Salme (fråze rifondowe).
      • Dj' estans vormint lodjîs al pire des essegnes Les cinas sont sins four n' a pus rén dvins les gregnes Modele:AJA (A.J. Alexandre).
  2. des orayes come des essegnes di bårbî : des grandès orayes.
  3. si mari d' essegne :
    1. si tromper d' ouxh
    2. prinde ene sakî po çou k' i n' est nén.
      • Vos vs marixhoz d' essegne, dji n' divén nén co sote — Édouard Remouchamps (fråze rifondowe).
  4. dessén ki rprezinte ene soce, ene societé d' comiece.
  5. papî a essegne : papî avou l' essegne et l' adresse del djin u del soce dissu.

ParintaedjeModifier

Mots vijhénsModifier

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesModifier

plake metowe so li dvanteure d' ene måjhon d' comiece
dessén ki rprezinte on mestî, ene societé
veyåve sacwè, imådje d' ene sacwè nén veyåve