Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

Tayon-bodje latén « vincere » (minme sinse), avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes.

PrononçaedjeModifier

ViebeModifier

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) vinki / vinkixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) vinkixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) vinkixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) vinkixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) vinkirè / vinkixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) vinkixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) vinkixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) vinki
Ôtes codjowaedjes come prusti

vinki

  1. (viebe å coplemint) esse pus foirt ki (èn, ene ôte) dins ene lûte, ene guere, ene bate di dvize.
    • I n' a måy sitou vinki. Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Les Almands ont stî vinkis, mins c' esteut des teribes sôdårds. Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
  2. (viebe å coplemint) (pus stroetmint) amoenner (ene sakî) a candjî d' idêye.
  3. (viebe å coplemint) esse pus fel ki (èn, ene ôte) a l' ovraedje.
    • I n' est nén a vinki a l' ovraedje. Motî Toussaint (fråze rifondowe).
  4. (v. sins coplemint) esse li pus foirt.
  5. ((viebe å prono) :  Loukîz a : « si vinki ».) esse pus foirt ki s' flåwté.
    • Il est tot coixhe dins totes ses acopleures e s' volant dressî. Alez ! Ni hictêye nén tot ! boute ! I s' rimete a l' ovraedje. I s' vout vinki ! Tot tene, valet ! Il est tot nåjhi Auguste Laloux, Li p’tit Bêrt (fråze rifondowe).

RatourneuresModifier

  1. vinki s' måle tiesse si mwaistri, cwand on s' vout måvler.

ParintaedjeModifier

Mots d’ aplacaedjeModifier

SinonimeyeModifier

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E2, E34, E145, S117, O0, R13

RatournaedjesModifier

v.c. : esse pus foirt ki
v.c. : amoenner a candjî d' idêye
v.s.c. : esse li pus foirt

Pårticipe erireceModifier

vinki omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "vinki", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.