Loukîz eto : Te, .

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

Etimolodjeye 1Candjî

Tayon-bodje latén « talis » (minme sinse).

PrononçaedjeCandjî

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin tés
omrin divant voyale tél téls
femrin addj. sudjetrece téle téles
femrin addj. djondrece
(todi padvant)
téle télès

o.

  1. k’ est l’ minme ki çou k’ on vént d’ dire.
    • Po nos solåcyî, nos copinans sovint a l’ vude et a målvåt : on ricfoirt ki vént d’ ådfoû fwait grand toirt å solåciaedje k’ el Bon Diu mete e fond d’ nosse cour — AKratJB (fråze rifondowe).
    • L’ ome ki n’ dimandéve rén s’ aveut saiwté foû do posse a ene téle vitesse k’ i s’ a rtrové el rowe sins k’ on åye li tins del vey passer E. Sullon (fråze rifondowe).
    • S' ele polént dmorer téles!
  2. k' on a dit, mins ki ça n' a nole impôrtance di repeter.
    • Dji vénrè a ene téle eure.
RatourneuresCandjî
  1. tél est on: on n' si rfwait nén.
  2. tél est i: i n' est nén d' foirt boune cwålité; i n' våt k' ses sôs.
    • I n' est nén tchir mins tél est i.
  3. té et ké: come il est.
    • Dji l' a atchté et ké.
  4. té nez té vé: on rshonne a ses parints (sin. té pere té fi).
ParintaedjeCandjî
Mots d’ aplacaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
RatournaedjesCandjî
parey

Nén definixhant pronoCandjî

o.

  1. parey; dins l’ ratourneure : rén d' té.

Etimolodjeye 2Candjî

Calcaedje do neyerlandès « thee », lu-minme do malès «te», lui-même d’ on lingaedje chinwès 茶, tê.

PrononçaedjeCandjî

SustantifCandjî

singulî pluriyal
tés

o. (nén contåve)

  1. (abwesson) todi singulî abwesson, fwaite pa dismantchaedje des foyes do teyî dins del tchôde aiwe.
    • C' est des djins ki bevèt do tote li sinte djournêye.
  2. dismantchaedje des foyes u des fleurs di tolminme kéne plante dins del bolante aiwe, k’ on boet po s’ reschandi u po s’ médyî.
    • Dji vos va fé ene djate di d’ camomile M. Colombin (fråze rifondowe).
    • Mins c’ est bon k’ il a yeu do d’ suzon, pask’ i nd a fwait ene, di xhinêye, po prinde vos troyreyes E. Benoit (fråze rifondowe).
    • I flote totavå e l’ air ene hinêye di frisse four k’ on ndè freut do J.-P. Dumont (fråze rifondowe).
    • Ele si fjhént avôrter avou do d’ rowe u di plante di toet P. Gilles (fråze rifondowe).
  3. pl. sôres di sminces po ces abwessons la.
    • I vind des tés d' totes les sôres: po les rnos, po doirmi, po ddjerer.
ParintaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
  • (abwesson ås plantes): tizane
RatournaedjesCandjî
abwesson fwaite avou des foyes di teyî
  • F. "tisane".
Waitîz etoCandjî

  Lijhoz l’ årtike Té (aboere do teyî) so Wikipedia

Etimolodjeye 3Candjî

SustantifCandjî

o.

  1. lete & sôre di rîle
OmofoneyeCandjî
Pwaire minimomCandjî
  • (mot-criya po houkî on tchén)
  • tèt (toet, çou k’ rascovere ene måjhon)