Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

PrononçaedjeCandjî

Etimolodjeye 1Candjî

Tayon-bodje latén « plenus » (minme sinse).

AddjectifCandjî

singulî pluriyal
omrin plin plins
femrin padrî plinne plinnes
femrin padvant plinne plinnès

plin o. (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no) (pacô d' après l’ sinse)

  1. (purade padvant) k’ i gn a ene sacwè dvins, disk’ å boird.
    • Il a rapoirté on plin tchena d’ åbussons.
    • Ké plaijhi di travayî tot respirant a plinnès narenes les hinêyes des fleurs do bontins. Georges Pècheur (fråze rifondowe).
    • Sins fé shonnance di rén, l' ome riwaite, et stitchî abeye totes les fwaitindjes dins s' tiesse, et-z eraler tos les djoûs avou ene plinne panêye. Lucien Somme (fråze rifondowe).
  2. (todi padrî) k’ a bråmint boevou (del bire, del gote, evnd.).
  3. (todi padrî) ki poite on djonne dins s' coir, po ene frumele :  Loukîz a : « plinne ».
  4. (todi padrî) (mot d’ linwincieus) ki n’ a nén stî spotchî, tot djåzant d’ on mot avou ene sipotchåve voyale.
    • Dins les motîs, c’ est l’ mot plin ki doet esse metou come intrêye.
RatourneuresCandjî

(k’ i gn a ene sacwè dvins, disk’ å boird)

  1. plin a stritche u : plin a hope u : plin come èn oû u : plin come on cocå : vormint plin.
    • Li cafè d' a costé del såle esteut eto plin come èn oû.
    F. "plein à ras bord, plein à craquer".
  2. plinne lune° :
  3. come li plinne lune, come ene plinne lune : tot rond.
    • Bén sacré grand waerleu, avou t' mouzon come ene plinne lune et tes ouys come ene marcote Robert Mathieu (fråze rifondowe).
    • Avou s' boune bouye tote ronde come ene plinne lune … Brigitte Hosslet (fråze rifondowe).
  4. (tot) plin di (ene sacwè) : avou bråmint di (cisse sacwè la) ådvins.
    • Si måjhone est plinne di bardaxhreyes.
    • Il aveut ene djambe croxheye å mitan do mustea, tote plinne di sonk. Lucyin Mahin, Eviè Nonne (fråze rifondowe).

(k’ a bråmint boevou)

  1. plin come èn oû u : plin come tote li Pologne u : plin come on bari : fén .
    F. "complètement beurré".
ParintaedjeCandjî

(minme sourdant etimolodjike)

Mots d’ aplacaedjeCandjî
SinonimeyeCandjî
  • (k’ i gn a ene sacwè dvins, disk’ å boird) : rimpli, rapleni
  • (k’ a bråmint boevou) ;  Loukîz a : «  ».
Dizotrins motsCandjî
OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesCandjî
k’ i gn a ene sacwè dvins, disk’ å boird
k’ a bevou dtrop
  Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.
  • fr= pleine
  • F. "plein, non élidé".

AdviebeCandjî

plin (nén candjåve)

  1. bråmint.
    • Gn aveut i des djins e l' såle ? :: Oyi, i gn aveut plin.

DivanceteCandjî

plin (nén candjåve)

  1. divins et totavå.
  2. Li vî pere, i tcheye plin ses bagues, kén ovraedje !
RatourneuresCandjî
  1. Al dicåce, plin mes tchåsses, del dorêye plin m’ gavêye, do rouyot plin mes shabots : rime-rame po s’ rafiyî d’ esse al dicåce.
Mots d’ aplacaedjeCandjî

SustantifCandjî

singulî pluriyal
plin plins

plin o.

  1. metaedje di likide disk’ å boird d' on hena, copuvite di l' essince dins on rezervwer.
    • Vos m’ froz on plin d’ essince.
    • Dji n’ a fwait k’ deus plins disk’ a Marseye.
  2. f. biesse k’ a on djonne e s’ coir :  Loukîz a : «plinne»
RatourneuresCandjî
  1. èn nén aveur si plin : èn nén esse bén consyin, si brouyî; loukîz a : esse avå les tchamps, li tiesse avå les cwåres F. "ne pas être dans la plénitude de ses facultés mentales".
Mots d’ aplacaedjeCandjî
RatournaedjesCandjî
  1. F. "plein".

Etimolodjeye 2Candjî

Tayon-bodje latén « planus » («uni»)

SustantifCandjî

singulî pluriyal
plin plins

plin o.

  1. plat terén sol hôt d' on tiene, d' ene montinne.
    • Sol crestea, ci n' esteut k' on grand plin ki l' pî-sinte trevåtchive, come traecêye å coirdea. Jean-Pierre Dumont (fråze rifondowe).
    • Ces mwaisses ovrîs walons la n’ avént waire d’ amuzmints, lon erî d’ tot, dins les plins do Donetz Lucyin Mahin, Vera.
ParintaedjeCandjî

plinne, plenaesse

OrtografeyesCandjî
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesCandjî

F. " plaine".