Walon (Rifondou) candjî

Etimolodjeye candjî

Tayon-bodje latén « pistrix » (boledjresse) avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes.

Prononçaedje candjî

Viebe candjî

prusti (viebe å coplemint) (4inme troke) (codjowaedje)

  1. (mot d’ boledjreye-påstedjreye) pougnî tofer dins (del påsse), pol fé prinde.
    • Mi pere ou mi, nos molîs l’ grin al mwin ; mi mame prustixheut l’ påsse el mwaiye et pu, si dj’ aveu l’ aweure d’ esse el måjhone, dji ratindeu k’ on mete a cure — Émile Sullon (fråze rifondowe).
    • Abraham si dispaitcha po rmoussî e s’ toetea et dire a Sara : « Abeye ! Prustixhoz troes mezeures di fleur di farene et fé do pwin » Lorint Hendschel, Li Djneze (ratournaedje).
    • Overe, boledjî,
      Et fwai t’ mestî
      Li påsse a levé ;
      Prustixh li gougnot ;
      Fwai l’ doûs et bén rond Léon Bukens (fråze rifondowe).
    • Magrouyîs, spotchîs dins ses mwins,
      Nos n’ ershonnrans pus a grand tchoi
      Cwand l’ Bon Diu prustirè s’ nouve påsse Robert Mayence (fråze rifondowe).
  2. pougnî tofer dins (ene mole sacwè, on coir di djin).
    • Nanete rissaetcha s’ panti ; ele prustixha londjinnmint ses pîs tot houzés. Jean-Pierre Dumont (fråze rifondowe).
    • I l’ disgostéve ene miete et ele sopoirtéve må k’ i prustixhaxhe si tchå avou ses schaveusès mwins Jean-Pierre Dumont (fråze rifondowe).
  3. (imådjreçmint) rinde (ene sakî) come on vout k’ ele soeye.
    • L’ atulî nos hape po nos prustit come i prustixh do fier gletant, ele keuve ki spite, l’ acî ki cole, el veule ki crape Franz Dewandelaer (fråze rifondowe).

Ratourneures candjî

  1. ci n’ est nén l’ ci ki prustixh ki magne li tåte : dijhêye cwand ene sakî aprestêye po-z aveur ene sacwè, et k’ c’ est èn ôte ki l’ a.

Parintaedje candjî

Mots d’ aplacaedje candjî

Mots vijhéns candjî

Rilomêye do mot candjî

tchoezi come modele po les viebes del cwatrinme troke sol Wikipedia walon.

Ortografeyes candjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes candjî

pougnî et rpougnî po fé del påsse
pougnî tofer dins ene mole sacwè
imådjreçmint

Pårticipe erirece candjî

singulî pluriyal
omrin prusti prustis
femrin prusteye prusteyes

prusti omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "prusti", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • I m’ shonna vey[…]
      Grand, maigue et setch, prusti d’ tos niers
      Tot racrapoté dvins s’ mousseure,
      Monsigneur li boulome IvierMartin Lejeune, "L’iviêr èt l’amour" (fråze rifondowe).

Codjowa candjî

Dobès rfondowes
prusti   prustixh
Do viebe «prusti»
  1. indicatif prezintrece, prumire djin do singulî
  2. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece

Waitîz eto candjî

  Lijhoz l’ årtike prustixhaedje so Wikipedia