timpesse

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

Tayon-bodje latén « tempesta » (minme sinse); l' adviebe riprezinte on stindaedje do sinse do mwaisse mot.

PrononçaedjeModifier

SustantifModifier

singulî pluriyal
timpesse timpesses

timpesse o & f (djinre diferin do sfwait mot e francès)

  1. (mot d’ meteyo) grande air, ki råye les åbes, et stårer les bateas el mer.
    • On timpesse a flaxhî tos les grins; s' a-t i råyî des gros åbes. Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Des rôlants, c' est des grossès waxhes k' i gn a dins l' mer ou les grandès basses cwand c' est timpesse.
    • Leye todi rider so ti schåfe les timpesses eyet les wagues vinowes d' ôte pårt, saiss. Lorint Hendschel, So l’ Anuti.
    • Et l' timpesse et l' tonire l' ont djondou co traze feyes, Sins måy lyi fé ene acseure. Henri Simon (fråze rifondowe).
  2. (imådjreçmint) rascråwe k' abroke d' on plin côp (guere, evnd).
    • Mins l' apetit des grands k' on n' pout måy ripaxhî El timpesse ki shofléve, evoya Djule Cezår Po ravadjî ses bwès, ses campagnes, ses paxhis Et pårti ses ritchesses inte des mådits sôdårds. Louis Lagauche (fråze rifondowe).

RatourneuresModifier

n' a nou timpesse ki n' vegne a pont

ParintaedjeModifier

timpester

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : S117

RatournaedjesModifier

foirt vint
rascråwe k' abroke d' on plin côp

AdviebeModifier

timpesse (nén candjåve)

  1. d' ene manire k' i gn a bråmint des sacwès k' on ndè cåze.
  2. d' ene foite manire.
    • Il ovrèt timpesse.
    • Li Signeur a rbeni m' mwaisse timpesse; vo l' la divnou on grand Monsieu. Lorint Hendschel, Li Djneze (ratournaedje).
    • Si seu toirt, ci fourit d' aler souner a messe Dabôrd k' a Betleyem, les Djwifs saetchént timpesse So tot çki s' aprepyive del båzlike do Noyé. Lucyin Mahin.
  3. foirt radmint.
    • Les anêyes endè vont timpesse. Motî Haust (fråze rifondowe).

SinonimeyeModifier

bråmint, toplin, a rlaye, toplin, a make, a crever, pår, totevoye;  Loukîz a : «Motyince:grande cwantité/walon»

Sipårdaedje do motModifier

w. do Levant

RatournaedjesModifier

e grande cwantité  Loukîz a : Motyince:grande cwantité/walon

Waitîz etoModifier

  Lijhoz l’ årtike timpesse so Wikipedia