Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Tayon-bodje latén « tempesta » (minme sinse); l' adviebe riprezinte on stindaedje do sinse do mwaisse mot.

PrononçaedjeCandjî

SustantifCandjî

singulî pluriyal
timpesse timpesses

timpesse o & f (djinre diferin do sfwait mot e francès)

  1. (mot d’ meteyo) grande air, ki råye les åbes, et stårer les bateas el mer.
    • On timpesse a flaxhî tos les grins; s' a-t i råyî des gros åbes. Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Des rôlants, c' est des grossès waxhes k' i gn a dins l' mer ou les grandès basses cwand c' est timpesse.
    • Leye todi rider so ti schåfe les timpesses eyet les wagues vinowes d' ôte pårt, saiss. L. Hendschel, So l’ anuti.
    • Et l' timpesse et l' tonire l' ont djondou co traze feyes, Sins måy lyi fé ene acseure. H. Simon (fråze rifondowe).
  2. (imådjreçmint) rascråwe k' abroke d' on plin côp (guere, evnd).
    • Mins l' apetit des grands k' on n' pout måy ripaxhî El timpesse ki shofléve, evoya Djule Cezår Po ravadjî ses bwès, ses campagnes, ses paxhis Et pårti ses ritchesses inte des mådits sôdårds. L. Lagauche (fråze rifondowe).

RatourneuresCandjî

n' a nou timpesse ki n' vegne a pont

ParintaedjeCandjî

timpester

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : S117

RatournaedjesCandjî

± foirt vint
± rascråwe k' abroke d' on plin côp

AdviebeCandjî

timpesse (nén candjåve)

  1. d' ene manire k' i gn a bråmint des sacwès k' on ndè cåze.
  2. d' ene foite manire.
    • Il ovrèt timpesse.
    • Li Signeur a rbeni m' mwaisse timpesse; vo l' la divnou on grand Monsieu. L. Hendschel, Li Djneze (ratournaedje).
    • Si seu toirt, ci fourit d' aler souner a messe Dabôrd k' a Betleyem, les Djwifs saetchént timpesse So tot çki s' aprepyive del båzlike do Noyé. L. Mahin.
  3. foirt radmint.
    • Les anêyes endè vont timpesse. Motî Haust (fråze rifondowe).

SinonimeyeCandjî

bråmint, toplin, a rlaye, toplin, a make, a crever, pår, totevoye;  Loukîz a : «Motyince:grande cwantité/walon»

Sipårdaedje do motCandjî

w. do Levant

RatournaedjesCandjî

± e grande cwantité  Loukîz a : Motyince:grande cwantité/walon

Waitîz etoCandjî

  Lijhoz l’ årtike timpesse so Wikipedia