Loukîz eto : Molén.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Candjî

EtimolodjeyeCandjî

Bodje « mol- », bodje A do viebe « moure » avou l’ cawete « -én ».

SustantifCandjî

molén omrin

  1. (mot d’ mônî) usteye po moure ene dinrêye.
    • Al fén, il a rvindou l' molén k' esteut nosse gregne.
    • Gn a nén d' l' electrike po fé aler l' molén et mi dj' a rovyî d' moure li cafè Albert Maquet (fråze rifondowe).
  2. (mot do bastimint) bastimint la k' on moût ene dinrêye, copurade do grin.
    • Tins del guere, dj' avans yeu des cotcheus; i ramassént del blé dins les cines et i rpassént å molén pol moure — ramexhné pa Jacky Adam (fråze rifondowe).
    • Cwand vos seroz houte di l' Ôlreye, on vî molén ki toume e pîces, vos trevåtchroz li hamea d' Veve Joseph Houziaux (fråze rifondowe).
  3. (ahesse di manaedje) ahesse ki moût des amagnîs (come li cafè).
    • Gn a nén d' l' electrike po fé aler l' molén et mi dj' a rovyî d' moure li cafè Albert Maquet (fråze rifondowe).
  4. (imådjreçmint) usteye ki toûne (forveyanmint).
    • Cwand les rowes, dins nosse tiesse, ni tournént pus foirt bén,
      On mawyive des fayenes po-z ecråxhî l' molén Louis Piron (fråze rifondowe).
    • El tins, on l' moût et on l' rimoût å grand molén del vicåreye Louis Lecomte (fråze rifondowe).
  5. usteye po filer l' linne, avou ene rowe ki toûne.

RatourneuresCandjî

  1. molén a l' aiwe, molén å vint, molén electrike : molén ki va a l' aiwe, å vint, a l' electrike.
    • Li tiesse mi toûne dedja come on molén å vint (Les Ipocondes).
  2. molén ås fayenes, ås schoices : molén ki moût des fayenes, des schoices.
  3. pire di molén : pires ki tournèt et moure li grin inte di zels
  4. somadjî a fé tourner les aiyes d' on molén : somadjî foirt
  5. fé rivni d' l' aiwe sol molén : fé rintrer des cwårs e manaedje.
  6. molén å cafè : trimouye u molén electrike. F. moulin à café.
  7. molén a fiyî : usteye ki toûne et k' on feye del linne avou. F. rouet.
  8. molén ås paroles : berdeleu.
    • Les caisresses voeynut passer des soriyants, des grigneus, des pressès, des båyåds, des mouweas, des beguiåds, des moléns ås paroles, des spepieus, des djan-fote des målureus et mwints côps... on conteu d' fåves Charles Massaux (fråze rifondowe).
  9. si mere lyi a leyî deus moléns, onk a l' aiwe et l' ôte å vint : ele ni lyi a rén leyî (ki ses trôs naturels).
  10. elle a l' molén do cou spiyî : po ene comere ki rote tot alårdjixhant les djambes.
  11. pitit molén u molén a l' aiwe mozete d' ene feme, eneviè li "molén å vint" (li drî ki vesse). F. vulve.

ParintaedjeCandjî

Mots d’ aplacaedjeCandjî

Dizeutrins motsCandjî

OrtografeyesCandjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesCandjî

usteye ki moût
bastimint k' on î moût

Waitîz etoCandjî

  Lijhoz l’ årtike molén so Wikipedia