xhufler

(Redjiblé di xhufla)

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

EtimolodjeyeModifier

tayon-bodje latén « sibilare » (minme sinse).

PrononçaedjeModifier

ViebeModifier

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) xhufele
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) xhuflez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) xhuflans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) xhufelnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) xhufelrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) xhufléve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) xhufele
pårt. erirece (dj’ a, vos av) xhuflé
Ôtes codjowaedjes come shofler

xhufler (v. å coplemint) (v. sins coplemint)

  1. fé rexhe ene muzike d’ ès boke e piçant ses lepes, sins djåzer, tot cåzant d’ ene djin.
    • Xhufler èn air di musike.
    • Tchante et xhufele et tarlatêye, puski
      Vo t’ la tot seu e cisse carimadjoye ;
      I n a nou moes si bea ki l’ moes d’ avri. Robert Grafé (fråze rifondowe).
    • Tot xhuflant, li Pere Noyé a atelé ses gades et tcherdjî ses djodjowes et ses boubounes so li sclide. Yves Paquet (fråze rifondowe).
    • Cråne idêye, la, di xhufler des årguedinnes, tot codant ås fenès ceréjhes. Auguste Laloux (fråze rifondowe).
  2. criyî avou des hôtès notes, tot cåzant di sacwants oujheas.
    • On sboirgnive les moxhons po k’ i xhuflénxhe mî.
    • Li pénson xhufele po-z anoncî do bea tins Michel Anselme (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « après ») houkî tot xhulant.
    • Xhufler après l’ tchén.
  4. anoncî tot xhuflant

RatourneuresModifier

  1. xhufler come on pinson, xhufler come èn oujhea, xhufler come ene mazindje, xhufler on måvi, xhufler come ene siprewe, xhufler come on råskignou, xhufler come on ritchåd , xhufler come èn ôrimiele
  2. xhufler come èn ome : sawè xhufler, tot djåzant d’ene feme (ki n’ ont nén l’ dujhance di xhufler).
  3. Ça n’ si dit nén, ça s’ xhufele ! : dijhêye po k’ on n’ djåze nén d’ ene sacwè ki va amoenner des margayes. Franwal: ahåyant po: "laisse tomber !"
  4. come les vîs xhuflèt, les djonnes tchantèt: les djonnes ont les minmès idêyes ki les vîs, il ont rprin leu-z åbitudes.
  5. aler xhufler u aler aprinde a xhufler: aler al prijhon (wice k’ on n’ a rén d’ ôte a fé ki d’ xhufler).

ParintaedjeModifier

Omofoneye possibeModifier

OrtografeyesModifier

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

RatournaedjesModifier

fé rexhe ene muzike, di ses lepes, sins djåzer, tot cåzant d’ ene djin
criyî avou des hôtès notes, tot cåzant di sacwants oujheas