Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)Modifier

Etimolodjeye 1Modifier

Do francès juste, timproumint epronté på walon. Li mot francès vént do latén iustu- (djusse, ki shût l' djustice u les dujhances). Li mot latén n' a moussî e walon fok po l' no d' djin (Sint) Djosse, avou u latén ki toûne a o, come dins pôsse, gosse etch.

PrononçaedjeModifier

AdviebeModifier

djusse (nén candjåve)

  1. nén dpus ni moens k' i n' fåt, unicmint.
    • On a djusse yeu l' tins d' boere on dmey.
    • Ele n' a pupont d' gosse po rén, ele ni magne cåzu pus, et s' continter do pepyî djusse çou k' i fåt po n' nén mori d' fwin Émile Pècheur (fråze rifondowe).
  2. on court tins.
    • Djusse divant l’ Tossint, gn a ene algaråde inte les deus roufions, et les deus peres monter so leus grands tchvås Lucyin Mahin.
  3. simplumint, sins fé des mirlifitches.
    • S' i gn a ds ôtes ki volèt ki dji lzî evoye, ni balzinez nén: dimandez mel djusse Lorint Hendschel.
    • Li mwaisse ovrî trove Djeråd edoirmou so li schoupe:
      -To doimes, Djeråd ?!
      - Neni, dj' esteu djusse eniké.
  4. egzactumint.
    • C' est l' agaece k' a s' ni dins l' grosse hesse k' est djusse ki rwaite li vite di m' tchambeLucyin Mahin.
  5. simplumint, sins poleur fé ôte tchoi.
    • Ça s' dit ovrî et c' est djusse bon po-z araedjî tot.
ParintaedjeModifier

AddjectifModifier

singulî pluriyal
omrin djusse djusses
femrin padrî djusse djusses
femrin padvant djusse djussès

djusse omrin et femrin

  1. k' est dins l' droet do djeu, ki shût li lwè, les uzances.
RatourneuresModifier
  1. esse tot djusse
    • Si c’ esteut ddja tot djusse po l’ amindjî, po l’ bagaedje c’ esteut co bén pire Jacques Desmet (fråze rifondowe).
  2. nén tot djusse
Mots d’ aplacaedjeModifier
  1. comiece å djusse pris
RatournaedjesModifier
ki shût l' droet del djustice

SustantifModifier

singulî pluriyal
djusse djusses

djusse omrin et femrin

  1. djin ki s' a todi cdût dins l' djustice.
    • Il avént catchî des djwifs tins del guere, ey esse lomé on «djusse emey les nåcions».
  2. omrin todi singulî sacwè ki shût li djustice.
RatourneuresModifier
  1. å djusse
    • on n' sèt nén cwè å djusse.
  2. come di djusse; come di djusse et d’ råjhon
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Etimolodjeye 2Modifier

Stindaedje do prumî sinse: hena ki mzeure djusse ene contnance.

PrononçaedjeModifier

SustantifModifier

singulî pluriyal
djusse djusses

djusse femrin

  1. (ahesse di manaedje) hena k' on pout î mete do likide assez po porter d' ene plaece a l' ôte.
    • Les djusses å laecea et les soucrîs estént d' vere taeyî Arthur Schmitz (fråze rifondowe).
    • Si tchén mi cnoxhe come si mwaisse;
      I n’ a wåde di hawer sor mi.
      Ca c’ est mi ki ramoenne les djusses
      Da m’ pitite martchande di laecea — viye tchanson (fråze rifondowe).
  2. (no d’ contnou) çou k' gn a dvins.
RatourneuresModifier
  1. djusse come ene djusse et rond come on posson
  2. onk fwait djusse et l' ôte fwait posson
OrtografeyesModifier
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
RatournaedjesModifier
hena po mete assez bén d' likide

Waitîz etoModifier

  Lijhoz l’ årtike djusse (hena) so Wikipedia

Waitîz etoModifier

  Lijhoz l’ årtike djusse (discramiaedje) so Wikipedia