Walon (Rifondou) candjî

Dobès rfondowes
niyêye   nitêye

Etimolodjeye candjî

Bodje « ni », avou l’ cawete « -êye », (avou on ristitchî Y po stoper l’ ahiket).

Prononçaedje candjî

Sustantif candjî

singulî pluriyal
niyêye niyêyes

niyêye femrin

  1. (no d’ contnou) çou k' gn a dvins on ni come oûs a cover ou come pitits oujheas.
    • Lès-oûhês l’ riqwèrèt, li monså faît s’ niyêye
      divins ’ne fotche conte si bôr èt, qwand l’ Bêté tchèrèye
      påhûl’mint d’vins les steûles èl doûce tièneûr dèl nut′,
      c’est sor lu qu’ po tchanter l’ råskignoû s’apîcetêye.
      Henri Simon.
    • Cwand on s’ pormoenne avå trixhes et bwès, il atome k’ on voeye, so èn åbe, ene niyêye di fenaesses ou d’ mosseas Joseph Minet, "Les oujheas di nosse payis", p. 19.
    • Pocwè kel gorea-moxhon, evoye al revolete, åreut i rovyî l' tcholeur del niyêye ? Jean-Denys Boussart (fråze rifondowe).
  2. (imådjreçmint) binde d' efants, di djins.
    • Kimint, sins leye, aclevreut on l' niyêye?Martin Lejeune, "Œuvres lyriques du poète Martin Lejeune" p. 110, "Ås vîs djônês" (fråze rifondowe).
    • Po toplin des ôtes, awè dai,
      Ene téle niyêye sereut-st ene tchedje;
      Nos cmeres, asteure, n' ont pus l' coraedje
      Di s' ehaler d' on té fårdeaJoseph Vrindts, "Racontules et råtchåds" (1920), p.148; "Madame groubiote" (fråze rifondowe).
  3. (imådjreçmint) (belès-letes) plaece k' on-z î e-st aclevé, k' on s' î sint come e s' måjhone.
    • Si foidje ! Niyêye des vîs cpagnons,
      Di s' pere et motoit d' ses tayons,
      La ki guerive des eures etires,
      Todi parey avou l' sorire
      Louis Lagauche, "L' inmant" (1947), p. 13 (fråze rifondowe).

Sinonimeye candjî

lét d' oujheas
plaece k' on-z î e-st aclevé, k' on s' î sint come e s' måjhone

Ortografeyes candjî

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Sipårdaedje do mot candjî

w. do Levant

Ratournaedjes candjî

çou k' gn a dins on ni
plaece k' on s' sint e s' måjhone
efants d'ene famile
  •   Francès : enfants d'une famille